معضل قنوات
    پروژه قنوات  تاريخ: 21 مهر 1390   بازديدها: 843

    مقدمه: بافت مرکزی هر شهر هسته تشکیل دهنده شهرنشیـنی بوده، در دوران جدیـد بعلت نوگرائی و تبلیـغات حاشیـه ای بهانه ای برای تخلیـه هسته های مرکزی شهرها شده و مرکزیـت شهر سبزوار که بافت قدیـمی را تشکیـل می دهد دچار فرسودگی و خالی از سکنه گردیـده است و حتی بافتهای با ارزش و یـادمانهای تاریخی را هدف قرار داده و تخریـب و یـا تهدیـد به انهدام می نمایـد به منظور هستی بخشیـدن به بافت مرکزی شهری که از لایـه های با ارزش شهرنشیـنی برخوردار است، می بایـست معضلات موجود را بررسی و برای حل مشکلات چاره اندیـشی نمود. موارد ذیل را در احیاء بافت مرکزی شهر سبزوار می توان مدنظر قرار داد. یـکی از عمده تریـن مسائل تهدیـدی بافت فرسوده و قدیـمی، سرگردانی قنوات زنده می باشد که در حال حاضر از شمال شهر شروع و در حیـن عبور از لایـه های شمالی و مرکزی شهر با نفوذ پذیـری بر حجم و قدرت آن افزوده و در داخل شهر و بافت مرکزی سرگردان می گردد.

    حال ايـن معضل را كه جزء پيـشگامان جبهه تخريـب مركز شهر شده است مورد بررسي قرار ميـدهيـم.

    اگر اندكي به ديـروز برگرديـم خواهيـم ديـد كه سبزوار ديـروز توسط قنواتي زندگي داشته است اما امروز ايـن قنوات تهديـد است.

    اگر قبول داشته باشیـد که بافت مرکزی شهر سبزوار هسته تشکیـل دهنده اولیــه شهر می باشد، بعلت نفوذ رطوبت پیـرامون بافت از سمت شمال و سایــر موارد زیــست محیـطی، بافت قدیــمی را دچار فرسودگی و خالی از سکنه نموده است. شهر قدیـم سبزوار توسط حدود 13 رشته قنات از شمال به جنوب مشروب می گردیــده است، بعضی از قنوات آب شرب شهر را تامیــن و تعدادی از قنوات مسیــر فاضلاب شهری بوده، که در موقع احداث سیــستم فاضلاب شهری سبزوار در دهه 70 بعلت بی توجهی به مجاری حیــاتی شهری آنها را مسدود و با توجه به عمق قنوات، مخازن ذخیـره سازی آب در لایـه های زیـریـن ایــجاد گردیـده است0

    بافت مرکزی شهر که یــادمانهای تاریــخی و قدیــمی شهر را در بر دارد. در مساحت 182 هکتار بعنوان بافت فرسوده در کمیـسیــون ماده پنج تصویـب و تعریـف شده است، که در ايـن بافت بعلت نفوذ رطوبت و سایــر مسائل زیــست محیــطی و یــا عدم مرمت بنا، در صد قابل توجهی از بافت به فرسودگی تبدیـل و غیـر پایـدار گردیـده، یـکی از علل ناپایـداری بناها وجود معضل قنوات بوده که زمانی فرصت محسوب و حال تهدیـد، می توان نام برد. از طرفی سرمایـه گردیـده است، لذا این امکان وجود دارد با برنامه ریـزی، ذخیـره آب را با رعایــت اصول بهداشت و ایــمنی بصورت تدریـجی به سطح آورد و فضای سبز را آبیـاری نموده و سرانجام خشک شدن شالوده بناهای قدیـمی را در بر خواهد داشت و به سازه های جدیـد شهری که در ساخت و ساز امروزه بجای دیوارهای باربر استفاده می گردد آسیـب وارد نخواهد کرد و از طرفی ناپایـداری بناها در مرکز شهر امکان خسارات جانی و مالی فراوان را از وقوع نیــروی جانبی (زلزله) متحمل خواهد شد.

    همچنیـن می توان گفت امروزه معضل قنوات در سبزوار روز به روز حادتر و گسترده تر می گردد. علت آن تجمع آبهای سرگردان در بافت مرکزی بعلت موقعیـت مکانی و جغرافیـایـی بافت بوده و قنواتی که زمانی فرصت بوده است حال به تهدیـد تبدیـل شده و سرانجام اگر نگرشی فنی و کارشناسی و آیـنده نگری داشته باشیم،می توانیـم آن را به یـک سرمایـه و فرصت بهیـنه تبدیـل کنیـم. قنواتی که زمانی، مالکیـن و مدعیـان زیـادی داشته است، در حال حاضر اکثراً در زیـر لایـه شهری مخفی و بی صاحب مانده و باعث تخریـب و نابودی شهر و ساکنان خواهد شد و سرمایـه ذخیره شده را نابود و خسارات جانی و مالی ایـجاد و بافت قدیـمی و یـادمانهای تاریـخی و خانه های موجود ساکنیـن بافت را به نابودی بکشانند.

     

    پیـشنهاد:

    قنوات قدیـمی و مسدود شده را فعال و لایـروبی نموده زیـرا قنوات قدیـمی بهتـریـن مسیـر زهکشی شهری محسوب می گردد. در ایـن راستا از مقنی های با تجربه شهرمان که هنوز بحمدا... در قیـد حیـات اند.می توان بهره گرفت و ایـن شریـانها مسدود شده سنتی با توجه به کانالهای دفع فاضلاب شهری در صورتیـکه فعال شوند، ضمن انجام عمل زهکشی بافتهای موجود، در دفع آبهای راکد و بعضاً آبهای جاری سطحی موثر خواهد بود. 

    اطلاعات
    ارسال نظر به این پست پس از 1000 روز پس از انتشار امکان پذیر می باشد